17 Kasım’da Brüksel’deki Egmont Sarayı’nda düzenlenen AB-Türkiye İş Zirvesi 2025’e katılmaktan büyük memnuniyet duyduk. Bu etkinlik, iki bölge arasındaki ekonomik ilişkileri ele almak üzere 400 politika yapıcı ve iş dünyası temsilcisini bir araya getirdi. Görüşmeler, küresel ekonomik dönüşümlerin yaşandığı bu dönemde her iki tarafın ticaret istikrarını ve endüstriyel rekabet gücünü nasıl koruyabileceğine odaklandı.
Başlıca Sonuçlar: Teknik ve Ekonomik Uyum
Zirve, genel diyalogun ötesine geçerek Yeşil, Dijital ve Jeopolitik dönüşümlerle ilgili somut hedefleri ele aldı. Önemli sonuçlar arasında şunlar yer aldı:
- Gümrük Birliği’nin Modernizasyonu: 1995 tarihli Gümrük Birliği’nin güncellenmesi gerektiği konusunda ortak bir mutabakat sağlandı. Katılımcılar, kapsamın hizmetler ve e-ticareti de içerecek şekilde genişletilmesini ele aldılar. Ayrıca, kara yolu taşımacılığı kotaları ve iş seyahatinde bulunanlar için vize işlemleri gibi idari engellerin azaltılması konusunda ilerleme kaydedildiği bildirildi.
- Tedarik Zinciri Entegrasyonu: Konuşmacılar, Türkiye’nin uzun mesafeli tedarik rotalarına alternatif sunan bir üretim merkezi ve “Orta Koridor” için bir transit noktası olarak üstlendiği rolü vurguladılar.
- Dijital Standartlar: Zirve, Türkiye’deki teknoloji sektörlerini AB yapay zeka ve siber güvenlik düzenlemeleriyle uyumlu hale getirecek ve dijital ürünlerin sınır ötesi dolaşımını kolaylaştıracak bir çerçeve oluşturdu.
Ancak mevcut iş birliğinin somut sonucu, Türkiye Endüstriyel Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu (TIDIP) oldu.
TIDIP, 2030 yılına kadar toplam 5 milyar € değerinde devasa bir yatırım hacmini hayata geçirmek üzere tasarlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Dünya Bankası ve Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile birlikte yürütülen TIDIP, Türkiye sanayisindeki emisyonları azaltmak üzere tasarlanmış bir finansal çerçevedir. Program, AB çevre düzenlemelerinden büyük ölçüde etkilenen sektörlere odaklanmaktadır: Çelik, Alüminyum, Çimento ve Gübre.
Türk İşletmeleri İçin İşlevsel Avantajlar
TIDIP, standart ticari bankacılıktan farklı olarak belirli özellikler sunmaktadır:
- Finansal Koşullar: Platform, uluslararası hibeleri kredilerle birleştirerek mevcut piyasa ortalamalarının altında faiz oranları sunmaktadır. Endüstriyel modernizasyonların uzun vadeli yapısına uygun olarak 10 ila 15 yıllık geri ödeme süreleri sağlamaktadır.
- Teknik Destek: Platform, uzman denetçilerin maliyetini karşılamak üzere 20 milyon € değerinde bir hibe fonundan yararlanmaktadır. Bu uzmanlar, yerinde değerlendirmeler gerçekleştirerek fabrika için “Özel Karbonsuzlaştırma Yatırım Planı” hazırlamaktadır. Bu danışmanların masrafları, işletme sahibi yerine platform tarafından karşılanmaktadır.
- Mevzuata Uyum: İhracatçılar, bu fonlar aracılığıyla karbon yoğunluğunu düşürerek, 2026 yılında zorunlu ödeme aşamasına geçecek olan AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) kapsamındaki mali yükümlülüklerini azaltabilirler.
Bu çerçevenin uygulanmasına inşaat malzemeleri sektöründe şimdiden başlanmıştır.
Buna somut bir örnek, EBRD’nin TIDIP çerçevesi kapsamında Çimsa’ya sağladığı 50 milyon € değerindeki kredidir.
- Proje: Bu sermaye, Mersin tesisinde yeni bir Kalsiyum Alüminat Çimento (CAC) fırını inşa etmek ve mevcut tesisleri yenilemek için kullanılmaktadır.
- Sonuç: CAC üretimi, standart gri çimentoya kıyasla daha düşük emisyonla sonuçlandığından, bu iyileştirme sayesinde şirket, daha düşük karbon vergisi dilimlerine giren ürünleri AB’ye ihraç ederek fiyat rekabet gücünü koruyabilmektedir.