Slovak üniversitelerinde resmi Türkoloji ve Türkçe çalışmaları programlarının kurulması, akademik ilginin çok ötesine uzanan stratejik bir gerekliliği temsil etmektedir. Şu anda Slovakya’da, Bratislava’daki Türk Büyükelçiliği’nin inisiyatifiyle kurulan ve Comenius Üniversitesi Felsefe Fakültesi bünyesinde yer alan tek bir Türkçe okutmanlığı bulunmaktadır. Ancak bu mütevazı yapı, Slovakya ile Türkiye arasındaki ekonomik, diplomatik ve kültürel ilişkileri geliştirebilecek nitelikli uzmanlara yönelik artan talebi karşılamakta yetersiz kalmaktadır. İki ülke arasındaki karşılıklı algıları şekillendiren tarihsel yükü göz önünde bulundurduğumuzda, sistematik bir akademik altyapıya duyulan ihtiyaç daha da kritik hale gelmektedir. Nesiller boyunca her iki ülkedeki geleneksel eğitim anlatıları, Osmanlı-Slovak (Macar) tarihini ağırlıklı olarak dini ve askeri çatışmaların, yani İslam ile Hristiyanlık, Doğu ile Batı arasında süregelen sonsuz bir mücadelenin merceğinden ele almıştır. Bu indirgemeci yorum, hem Türk hem de Slovak vatandaşları arasında derin bir güvensizlik ortamı yaratmış; iş ortaklıklarını, kültürel diyaloğu ve gerçek bir karşılıklı anlayışı zorlaştıran görünmez engeller oluşturmuştur.
Her iki ülkenin de daha yakın bir iş birliğinden büyük fayda sağlayacağı bir dönemde, bu tür miras alınan ön yargılar ortak refahın önünde önemli bir engel teşkil etmektedir. Neyse ki, ortak geçmişimizi daha incelikli ve eksiksiz bir şekilde sunmaya kararlı yeni bir tarihçi ve akademisyen kuşağı ortaya çıkmaktadır; bu bakış açısı yalnızca çatışmaları değil, aynı zamanda yüzyıllar süren bir arada yaşamı, canlı ticari ilişkileri, diplomatik temasları ve her iki yönde gerçekleşen zengin kültürel etkileşimleri de dikkate almaktadır. Bu çalışmalar, tarihimizin geleneksel anlatıların ima ettiğinden çok daha karmaşık ve genellikle şaşırtıcı derecede iş birliğine dayalı şekillerde iç içe geçtiğini ortaya koymaktadır. Aşağıda, karşılıklı bir arada yaşama ve kültürler arası etkileşim temalarını ele alan yayınları bulabilirsiniz:
Genel Osmanlı-Avrupa İlişkileri ve Kültürel Etkileşim
Ben-Zaken, A. (2010). Cross-Cultural Scientific Exchanges in the Eastern Mediterranean, 1560–1660. Johns Hopkins University Press.
İnalcık, H. (2006). The Ottoman Empire and Europe: The Ottoman Empire and Its Place in European History. Kronik Kitap.
Morrison, R. G. (2025). Merchants of Knowledge: Intellectual Exchange in the Ottoman Empire and Renaissance Europe. Stanford University Press.
Habsburg-Osmanlı İlişkileri
Bartov, O., & Weitz, E. D. (Eds.). (2013). Shatterzone of Empires: Coexistence and Violence in the German, Habsburg, Russian, and Ottoman Borderlands. Indiana University Press.
Hüttler, M., & Weidinger, H. E. (Eds.). (2014). Culture and Diplomacy: Ambassadors as Cultural Actors in Ottoman-European Relations from the 16th to the 19th Century, Volume I. Hollitzer Verlag.
Osmanlı-Venedik İlişkileri
Carboni, S. (Ed.). (2018). Venice and the Ottoman Empire: A Tale of Art, Culture, and Exchange. Rizzoli.
Dursteler, E. R. (2006). Commerce and Coexistence: Venetian and Ottoman Merchants in the Early Modern Era. Turcica, 38, 73–96.
Ortega, S. (2014). Negotiating Transcultural Relations in the Early Modern Mediterranean: Ottoman-Venetian Encounters. Routledge.
Pedani, M. P. (2018). A Culture of Trust: Ottoman Merchants and Venetian Notaries in the Early Modern Period. In A. Ferrara & A. Ferrara (Eds.), Venetians and Ottomans in the Early Modern Age: Essays on Economic and Social Connected History (pp. 31–47). Edizioni Ca’ Foscari.
Fransız-Osmanlı İlişkileri
Garnier, É. (2008). L’Alliance Impie: François Ier et Soliman Le Magnifique Contre Charles Quint (1529–1547). Éditions du Félin.
Isom-Verhaaren, C. (2011). Allies with the Infidel: The Ottoman and French Alliance in the Sixteenth Century. I.B. Tauris.
Ticari İlişkiler
Mills, S. (2020). A Commerce of Knowledge: Trade, Religion, and Scholarship between England and the Ottoman Empire, 1600–1760. Oxford University Press.
Skilliter, S. A. (1977). William Harborne and the Trade with Turkey, 1578–1582: A Documentary Study of the First Anglo-Ottoman Relations. Oxford University Press.
Talbot, M. (2017). British-Ottoman Relations, 1661–1807: Commerce and Diplomatic Practice in Eighteenth-Century Istanbul. Boydell Press.
Wood, A. C. (1935). A History of the Levant Company. Oxford University Press.
Osmanlı-Macar İlişkileri ve Sınır Çalışmaları
Bilge, S. M. (2010). Osmanlı’nın Macaristanı. Kitabevi Yayınları.
Çalışır, M. F. (2009). War and Peace in the Frontier: Ottoman Rule in the Uyvar Province, 1663–1685 [Master’s thesis, Bilkent University].
Celnar, M. (2021). Hranice a pohraničie v kontexte osmansko-uhorských vojen 16. a 17. storočia. In Hranice v priestore a čase: Stretnutie mladých historikov X. Zborník príspevkov z vedeckej konferencie mladých historikov (pp. 25–33). Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach.
Celnar, M. (2022). Listy osmanských hodnostárov adresované Mikulášovi Pálffymu 1588–1594. Historický časopis, 70(2), 193–216.
Lengyelová, T., & Várkonyi, G. (2009). Báthory: Život a smrt (pp. 24–45). Ottovo nakladatelství.
Markusková. (2013). Život na uhorsko-osmanskom pohraničí v rokoch 1596–1687 na príklade Gemerskej stolice. Acta Historica Neosoliensia, 16(1–2), 224–274.
Pálffy, G. (2021). Hungary between Two Empires 1526–1711. Indiana University Press.
Sudár. (2008). Iszkender pasa és Bethlen Gábor Habsburg ellenes hadjáratai. In Šutaj (Ed.), Protihabsburské stavovské povstania a ich vplyv na vývoj pohraničných regiónov Slovenska a Maďarska v 17. storočí (pp. 80–92). Prešov.
Varkónyi. (2003). Pálffy István érsekújvári főkapitány és a váci Musta basa levelezése. In Fundárková & Pálffy (Eds.), Pálfiovci v novoveku: Vzostup významného uhorského šľachtického rodu. Zborník z vedeckej konferencie (pp. 63–73). Bratislava; Budapest.Various Topics
Diğer Çalışmalar
Aytekin, E. A. (2022). Beyond conflict and coexistence: Cosmopolitanism and inter-communal relations in late Ottoman cities. Southeast European and Black Sea Studies, 22(4), 533–553. https://doi.org/10.1080/14683857.2022.2051123
Fraser, E. A. (2017). Mediterranean Encounters: Artists Between Europe and the Ottoman Empire, 1774–1839. Penn State University Press
Zandi-Sayek, S. (2012). Ottoman Izmir: The Rise of a Cosmopolitan Port, 1840–1880. University of Minnesota Press.
Arcak Casale, S. (2016). Gifts in Motion: Ottoman-Safavid Cultural Exchange, 1501–1618 [Doctoral dissertation, University of Minnesota].
de Groot, A. H. (1978). The Ottoman Empire and the Dutch Republic: A History of the Earliest Diplomatic Relations, 1610–1630. Brill.
Gürpınar, D. (2013). Ottoman Imperial Diplomacy: A Political, Social and Cultural History. I.B. Tauris.
van Gelder, M., & Krstić, T. (Eds.). (2015). Cross-Confessional Diplomacy and Diplomatic Intermediaries in the Early Modern Mediterranean [Special issue]. Journal of Early Modern History, 19(2–3), 93–259.
Eldem, E., Goffman, D., & Masters, B. (1999). The Ottoman City between East and West: Aleppo, Izmir, and Istanbul. Cambridge University Press.
Heppner, H., & Ferro, M. (Eds.). (2019). Europe and the Black Sea Region: A History of Early Knowledge Exchange (1750–1850). LIT Verlag.