Genel Bakış

Türk vergi mevzuatında yapılan yakın tarihli bir değişiklik, Türkiye’ye taşınan bireyler için önemli bir teşvik getirmektedir. Bu değişiklik kapsamında, önceki üç takvim yılı boyunca Türkiye’de vergi mükellefi olmayan bireylerin Türkiye dışından elde ettikleri gelir ve kazançlar, yirmi yıllık süreyle Türk gelir vergisinden muaf tutulmaktadır.

Bu muafiyetin kesin kapsamını belirlemek için öncelikle 193 sayılı Türk Gelir Vergisi Kanunu’nun yapısını ana hatlarıyla belirlemek ve ardından muafiyetten yararlanabilecek kişileri tespit etmek gerekmektedir.

193 Sayılı Kanun Kapsamındaki Mükellef Kategorileri

193 sayılı Türk Gelir Vergisi Kanunu, vergi mükelleflerini iki kategoriye ayırmaktadır:

Tam mükellefler — ikametgahı Türkiye’de olan bireyler; bir takvim yılı içinde Türkiye’de altı aydan fazla sürekli ikamet eden bireyler (geçici ayrılıklar bu süreyi kesmez); ayrıca resmi görev veya iş nedeniyle yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşları.
Dar mükellefler — yukarıdaki kategorilerden hiçbirine girmeyen ve dolayısıyla Türkiye’de mukim sayılmayan bireyler.

Tam mükellefler, hem Türkiye kaynaklı hem de yurt dışı kaynaklı kazançları kapsayan dünya genelindeki gelirleri üzerinden Türk gelir vergisine tabidir. Dar mükellefler ise yalnızca Türkiye içinde elde ettikleri gelirler üzerinden vergilendirilir.

Muafiyetin Kapsamı

Muafiyet, önceki üç takvim yılı boyunca Türkiye’de mukim olmayan, ancak daha sonra Türkiye’de ikamet ederek tam mükellefiyet statüsü kazanan yabancı bireyler için geçerlidir. Mukim olmayan ve dolayısıyla dar mükellefiyet statüsünü koruyan yabancı bireyler ise mevcut yasa kapsamında yurt dışı kaynaklı gelirleri bakımından zaten Türk gelir vergisi kapsamı dışındadır; bu nedenle söz konusu bireyler bu muafiyetten ek bir fayda sağlamamakta ve dolayısıyla muafiyet kapsamına girmemektedir.

Bu amaçlar doğrultusunda, “takvim yılı” 1 Ocak’ta başlayıp 31 Aralık’ta sona eren kesintisiz on iki aylık dönemi ifade etmektedir.

Örnek Uygulama

Bir bireyin 4 Haziran 2026 tarihinde Türkiye’de ikamet ederek tam mükellef sıfatıyla Türk gelir vergisine tabi olması durumunda, muafiyetten yararlanabilmek için 2023, 2024 ve 2025 takvim yıllarının tamamı boyunca mukim olmama şartını sağlaması gerekmektedir. Başka bir deyişle, 4 Haziran 2023 tarihinden itibaren değil, 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren Türkiye’de vergi mukimi olmaması şarttır.

Vergiye Tabi Gelir Kategorileri

193 sayılı Kanun, Türk gelir vergisine tabi gelirleri yedi kategori altında düzenlemektedir:

Ticari kazanç
Zirai kazanç
Ücret
Serbest meslek kazancı
Gayrimenkul sermaye iradı
Menkul sermaye iradı
Diğer kazanç ve iratlar

Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya Türkiye’de elde edilen sermaye kazançlarından doğan önceki Türk vergi yükümlülüğü, yabancı bir bireyin diğer şartları taşıması halinde bu istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmez. Örneğin, önceki üç takvim yılı içinde Türkiye’de bulunan bir gayrimenkulün kiralanması veya satışı ya da faiz geliri elde edilmesiyle ilgili olarak ortaya çıkan vergi yükümlülükleri, muafiyetten yararlanma hakkını engellemez. (Bu ilkelerin uygulanması, ilgili gelirin türüne göre daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.)

Genel olarak, bu muafiyet düzenlemesinin amacı, yüksek gelir ve servet sahibi bireylerin Türkiye’ye taşınmalarını ve burada yatırım yapmalarını teşvik etmektir.

Örnek Uygulamalar

Örnek 1 — Menkul Sermaye İradı / Sermaye Kazançları

Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan bir şirketteki hisse senetlerinden temettü alan yabancı bir girişimci Türkiye’ye taşınır. Daha sonra bu ABD hisselerinin satışından elde edilecek kazançlar, yirmi yıl boyunca Türkiye’de vergiye tabi olmayacaktır.

Örnek 2 — Serbest Meslek Kazancı

Slovakya’da faaliyet gösteren yabancı bir serbest avukat Türkiye’ye taşınır. Slovakya’da elde edilen serbest meslek kazancı, yirmi yıl boyunca Türkiye’de vergiye tabi olmayacaktır.

Örnek 3 — Ticari Kazanç

İtalya’da deniz ticareti komisyonculuğu yapan yabancı bir tüccar Türkiye’ye taşınır. İtalya’daki bu komisyon faaliyetlerinden elde edilen ticari kazanç, yirmi yıl boyunca Türkiye’de vergiye tabi olmayacaktır.

Örnek 4 — Menkul Sermaye İradı (Faiz)

İsviçre’de banka mevduatı bulunan yabancı bir mevduat sahibi Türkiye’ye taşınır. Bu İsviçre mevduatlarından elde edilen faiz geliri, yirmi yıl boyunca Türkiye’de vergiye tabi olmayacaktır.

Örnek 5 — Gayrimenkul Sermaye İradı

Birleşik Arap Emirlikleri’nde çok sayıda daire ve ticari mülk sahibi olan yabancı bir gayrimenkul yatırımcısı Türkiye’ye taşınır. Bu BAE mülklerinden elde edilen kira geliri, yirmi yıl boyunca Türkiye’de vergiye tabi olmayacaktır.

Usul Uygulaması

Muafiyet kapsamındaki gelir ve kazançlar için yıllık vergi beyannamesi verilmesi gerekmez. Başka vergiye tabi gelirler nedeniyle yine de vergi beyannamesi verilmesi gerektiğinde, muafiyet kapsamındaki gelirlerin bu beyannameye dahil edilmesine gerek yoktur.

Buna göre, Türkiye’ye taşınan ve yalnızca yurt dışı kaynaklardan gelir elde eden yabancı bir bireyin, bu gelirlerle ilgili olarak yirmi yıl boyunca Türkiye’de vergi beyannamesi verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Türkiye kaynaklı gelirler nedeniyle beyanname verilmesi gerektiğinde, muafiyet kapsamındaki yurt dışı kaynaklı gelirlerin aynı yirmi yıllık süre boyunca bu beyannamede bildirilmesi gerekmeyecektir.

Gider Yazılabilirlik ve Yabancı Ülke Vergi Mahsubu Kısıtlamaları

Muafiyet kapsamındaki gelir ve kazançlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi gelirin tespitinde dikkate alınamaz. Buna göre, Türkiye’de mukim yabancı bir birey tarafından elde edilen muafiyet kapsamındaki yurt dışı kaynaklı gelirlerle ilgili gider ve maliyetler, Türkiye kaynaklı gelirleri üzerinden hesaplanan vergi matrahından düşülemez.

Aynı şekilde, muafiyet kapsamındaki gelir ve kazançlar üzerinden yabancı ülkelerde ödenen vergiler, Türkiye’de vergiye tabi gelirler üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilemez. Bu nedenle, muafiyet kapsamındaki yurt dışı kaynaklı gelir ve kazançlar üzerinden ödenen yabancı vergiler, Türkiye kaynaklı gelirler üzerinden hesaplanan Türk gelir vergisinden düşülemez.

Veraset ve İntikal Vergisi Uygulaması

Bu hüküm kapsamında yurt dışı kaynaklı gelir ve kazançları Türkiye’deki gelir vergisinden muaf olan bireyler için, muafiyet dönemi içinde gerçekleşen veraset intikalleri sadece %1 gibi indirimli bir oranda veraset ve intikal vergisine tabi olacaktır.

Yürürlük Tarihi ve Uygulama

Bu değişiklikler 4 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 1 Ocak 2026 itibarıyla Türkiye’de mukim sayılan gerçek kişilere uygulanır.