17 Kasım’da Brüksel’deki Egmont Sarayı’nda düzenlenen AB–Türkiye İş Zirvesi 2025’e katılmaktan büyük memnuniyet duyduk. Bu etkinlik, iki bölge arasındaki ekonomik ilişkileri ele almak üzere 400 politika yapıcı ve iş dünyası temsilcisini bir araya getirdi. Görüşmeler, küresel ekonomik dönüşümlerin yaşandığı bu dönemde her iki tarafın ticaretin istikrarını ve endüstriyel rekabet gücünü nasıl koruyabileceği konusuna odaklandı.
Birincil Sonuçlar: Teknik ve Ekonomik Uyum
Zirve, genel diyalogun ötesine geçerek Yeşil, Dijital ve Jeopolitik dönüşümlerle ilgili somut hedefleri ele aldı. Önemli sonuçlar arasında şunlar yer aldı:
- Gümrük Birliği’nin Modernizasyonu: 1995 tarihli Gümrük Birliği’nin güncellenmesi gerektiği konusunda ortak bir mutabakat sağlandı. Katılımcılar, hizmetler ve e-ticareti de kapsayacak şekilde kapsamın genişletilmesini ele aldılar. Ayrıca, kamyon taşımacılığı kotaları ve iş seyahatinde bulunanlar için vize işlemleri gibi idari engellerin azaltılması konusunda ilerleme kaydedildiği bildirildi.
- Tedarik Zinciri Entegrasyonu: Konuşmacılar, Türkiye’nin uzun mesafeli tedarik rotalarına alternatif sunan bir üretim merkezi ve "Orta Koridor" için bir transit noktası olarak üstlendiği rolü vurguladılar.
- Dijital Standartlar: Zirve, Türkiye’deki teknoloji sektörlerini AB’nin yapay zeka ve siber güvenlik düzenlemeleriyle uyumlu hale getirecek bir çerçeve oluşturarak dijital ürünlerin sınır ötesi dolaşımını kolaylaştırdı.
Ancak mevcut işbirliğinin somut sonucu şudur:Türkiye Sanayi Dekarbonizasyon Yatırım Platformu.
ŞuTIDIP2030 yılına kadar toplam 5 milyar avroluk devasa bir yatırım hacmini harekete geçirmek üzere tasarlanmıştır.
Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Dünya Bankası ve Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile birlikte yönetilen TIDIP, Türkiye sanayisindeki emisyonları azaltmak üzere tasarlanmış bir finansal çerçevedir. Program, AB çevre düzenlemelerinden büyük ölçüde etkilenen sektörlere odaklanmaktadır: Çelik, Alüminyum, Çimento ve Gübre.
Türk İşletmeleri İçin İşlevsel Avantajlar
TIDIP, standart ticari bankacılıktan farklı olan belirli özellikler sunmaktadır:
- Finansal Koşullar: Platform, uluslararası hibeleri kredilerle birleştirerek mevcut piyasa ortalamalarının altında faiz oranları sunmaktadır. Endüstriyel modernizasyonların uzun vadeli yapısına uygun olarak, 10 ila 15 yıllık geri ödeme süreleri sunmaktadır.
- Teknik Destek: Platform, uzman denetçilerin ücretlerini karşılamak üzere 20 milyon avroluk bir hibe fonundan yararlanmaktadır. Bu uzmanlar, yerinde değerlendirmeler gerçekleştirerek fabrika için "Özel Karbonsuzlaştırma Yatırım Planı" hazırlamaktadır. Bu danışmanların masrafları, işletme sahibi yerine platform tarafından karşılanmaktadır.
- Mevzuata Uyum: İhracatçılar, bu fonlar aracılığıyla karbon yoğunluğunu düşürerek, 2026 yılında zorunlu ödeme aşamasına geçecek olan AB Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM) kapsamında üstlenecekleri mali yükümlülüğü azaltabilirler.
Bu çerçevenin uygulanmasına inşaat malzemeleri sektöründe şimdiden başlanmıştır.
Buna somut bir örnek, EBRD’nin TIDIP çerçevesi kapsamında Çimsa’ya sağladığı 50 milyon avroluk kredidir.
- Proje: Bu sermaye, Mersin fabrikasında yeni bir Kalsiyum Alüminat Çimento (CAC) fırını inşa etmek ve mevcut tesisleri yenilemek için kullanılıyor.
- Sonuç: CAC üretimi, standart gri çimentoya kıyasla daha az emisyonla sonuçlandığından, bu iyileştirme sayesinde şirket, daha düşük karbon vergisi dilimlerine giren ürünleri AB'ye ihraç ederek fiyat rekabet gücünü koruyabilmektedir.